ГЛАС РАЗУМА

 Greben je kraška planina koja se nalazi u jugoistočnoj Srbiji, nedaleko od Dimitrovgrada i Pirota, kraj Zvonačke Banje. Prostire se u dužini od oko 10km, od planine Ruj na jugoistoku, do Vlaške planine, sa kojom formira atraktivni kanjon Jerme, na severozapadu. Najviši vrh joj je Beženište (1338m nmv), a sama planina je bezvodna i ogoljena sa retkim šumama. Planina predstavlja dugački i uzani masiv koji je u završnom gornjem delu nazubljena stenovita masa, sa nekoliko većih vršaka i jednim kompaktnijim delom gde je najviši vrh, do koga zbog toga nije lako doći. Masiv je u donjem delu obrastao šumom, uglavnom bukovom. Iznad šume, kameni masiv je karakterističnog oblika,zbog čega je prepoznatljiv izdaleka. Jugozapadna strana masiva, koja se vidi iz Zvonačke banje, izrazitih je i okomitih stena, dok se na suprotnoj istočnoj strani šume uzdižu do visoko uz stene. U podgorini masiva su i strme livade, gde susmeštena naselja, predstavljena dobrim delom napuštenim i oronulim kućama. Isto...

 Veliki greben je planina u istočnoj Srbiji, pripada grupi Karpatsko-balkanskih planina. Nalazi se u blizini Donjeg Milanovca. Najviši vrh je Crni vrh sa 656 metara nadmorske visine. Veliki greben se pruža istočne od sliva Porečke reke pa sve do njenog ušća u Dunav, i nalazi se u nacionalnom parku Đerdap. Jedna od retkih destinacija koja pruća mir i uživanje.

 Planina Crni vrh od Bora je udaljana 30 kilometara. Najviši vrh se nalazi  na 1043 metara nadmorske visine. Skijalište raspolaže uređenom ski-stazom dužine 920 metara, jednim od najbržih ski-liftova u Srbiji, koji može da preveze 1200 osoba na sat, planinskim domom i svim tehničkim sredstvima za uređenje i održavanje skijaške staze. Planinski masiv Crni vrh veoma je bogat kvalitetnim šumama, posebno bukovom. Blizina asfaltnog puta Bor – Žagubica, prijatna planinska klima sa dubokim snežnim pokrivačem koji se zadržava gotovo do maja, bujno zelenilo i čist planinski vazduh učinili su da ova planina postane primamljiva za mnoge goste.

 Suvobor je poslednja planina u nizu valjevskih planina. Venac valjevskih planina čine Medvednik, Jablanik, Povlen, Maljen i Suvobor. Uspon na najviši vrh Suvobora počinje od planinarskog doma „Čika Duško Jovanović“, na Rajcu. Rajac je takođe jedan od vrhova Suvobora. Razdaljina između Beograda i Rajca je oko 100 km, ili oko sat i po vožnje ibarskom magistralom. Sa magistrale se skreće desno kod table sa oznakom „Rajac“. Od skretanja do Rajca, ima oko 10 km. Prvo veće mesto je selo Slavkovica, a zatim sledi Rajac. Od Dobrih Voda se za 45 minuta izlazi na vrh Suvobora. Ispod samog vrha je malčice veći uspon. Sa vrha se odlično vidi Ravna Gora. Levo je Povlen, sa svoja tri vrha, iza Ravne Gore vidi se Maljen, a u daljini trapezasti Medvednik. Odnedavno, na vrhu se nalazi i spomenik borcima poginulim u Prvom svetskom ratu. Suvobor je bogat izvorima i vodnim tokovima. Ispod njegovih vrhova su izvorišta Dičine, Čemernice i njihovih pritoka. Kako planina Suvobor predstavlja lep pejsažni ...

 Stolovi se nalaze blizu Kraljeva, na putu za Vrnjačku Banju. Do Kraljeva se dolazi ibarskom magistralom. Kraljevo je od Beograda udaljeno oko 180 km. Od Kraljeva se ide putem za Vrnjačku Banju i skreće se desno, ka selu Brezna, koje je udaljeno nekih 20 km. Krajnje odredište je planinarski dom “Zorica Gizdavić“, u Brezni. Dom je na 680 m nadmorske visine. Od njega kreće markirana staza za najviši vrh Stolova, Usovicu (1375 m). Stolovi su jedna od retkih planina na kojima se možete susresti sa poludivljim konjima. Možete im prići dosta blizu, mada to ne preporučujem, osim ako niste u većoj grupi. Ako osete da im ugrožavate teritoriju, vođa krda će istupiti napred i upozoriće vas mahanjem grivom i kopitom. U tom slučaju, lagano ih zaobiđite u širokom luku i nastavite ka vrhu Usovica je jedan od vrhova na kojima možete da osetite širinu prostora i udahnete prirodu; a sve to je začinjeno neverovatnim osećajem slobode, koji nastaje kada upravite pogled na ove prelepe vrance.

 Ovčar, odn. Ovčar planina  je niža planina u zapadnom Pomoravlju, u zapadnoj Srbiji, 10,5 km zračne linije zapadno od grada Čačka. Najviši vrh je visok 986 m, a prema drugim izvorima 985 m. Vapnenačke je građe. Bila je to jedinstvena masa sa susjednim Kablarom (885 m), prije no što ju je rijeka Zapadna Morava probila i oblikovala Ovčarsko-kablarsku klisuru koja je razdvojila planine Ovčar i Kablar. Dva vrha dijeli samo dva i pol kilometra zračne linije. Prema jugoistoku se nastavlja na planinu Jelicu, s kojom zatvara mikroregiju Dragačevo. Na planini Ovčar se u davnoj prošlosti nalazio vulkan koji sada nije aktivan. Klima je planinska i umjerena kontinentalna. ​ Prepoznatljiva obilježja Ovčarsko-kablarske klisure su njezine vrlo strme strane i dvostruki uklješteni meandri. Područje klisure je zbog raznovrsnosti biljnog i životinjskog svijeta, kulturno-povijesne baštine, te izuzetne ljepote, proglašeno Predjelom izuzetnih odlika, zaštićenim područjem prve kategorije. Na vrhu O...

 Pored Rtnja i Stare planine, čija gravitacija privlači ne samo planinare već i one koji o prirodi ne znaju skoro ništa, mnoge planine u istočnoj Srbiji ostaju u drugom planu, skrajnute i zapostavljene. Jedno od takvih mesta je i Tupižnica, ostrvska planina tačno između ova dva gorostasa. Iako je iskusnijim ljubiteljima prirode dobro poznata, stiče se utisak da joj manje posvećeni namernici ne pridaju pažnju koju zavređuje. A lepe planinarske staze, raznovrsni tereni i izuzetni vidikovci Tupižnice imaju praktično sve što je potrebno za jedan ispunjen planinarski izlet... Smeštena na pola puta između Boljevca i Knjaževca, za razliku od mnogih manjih planina istočne Srbije koje se neprimetno spajaju i utapaju jedna u drugu, Tupižnica je jasno definisana i istaknuta u odnosu na okolinu, i izdaleka prepoznatljiva po upečatljivom visokom grebenu od belog krečnjaka. Zanimljivost vezana za Tupižnicu je i to što ona nema jedan već dva najviša vrha, iste visine (1160 m.n.v.) a na potpuno dr...

 Planina Juhor u centralnoj Srbiji retko je sklonište brojne divljači, a guste šume hrasta i bukve dominiraju masivom. Šume odolevaju seči kakvoj su izloženi drugi visovi u zemlji. Šume odolevaju seči kakvoj su izloženi drugi visovi u zemlji. Juhor se prostire u južnom delu Šumadije u dužini od 25 kilometara u smeru sever -jug. Lociran je južno od Jagodine, zapadno od Ćuprije, Paraćina i Varvarina, istočno od Gledićkih planina i Rekovca a severno od Male Kruševice. Uspon ka najvišem vrhu planine - Velikom Vetrenu, 774 metara nadmorske visine (m.n.v) počinjemo sa istočnog podnožja Juhora, u selu Svojnovo kod Paraćina. Horizont iz sela zauzimaju vrhovi Mali Vetren i Veliki Vetren. Samo gusta šuma. Vrhove zaklanjaju krošnje bukvi. Niži obronci su pod šumama hrasta. Od sela Svojnovo do manastira SPC Sveti Nikola Miriklijski pešačimo skoro dva kilometra po uskom putu i blagom nagibu. Svojnovo je na 154 m.n.v. a vrh Veliki Vetren još 620 metara vertikalno. Aplikacija kaže da je to horizo...

 Željin je planina u centralnoj Srbiji između donjeg Ibra, Kopaonika, i Goča. Spada u grupu Kopaoničkih planina. Razvođe je izvorišnog dela Rasine, pritoke Zapadne Morave i Jošanice i Gokčanice, pritoka Ibra. Najviši vrh se nalazi na 1.785 m. U prošlosti se na Željinu vadila olovna ruda. Obiluje radioaktivnim mineralni izvorima i ima bogat šumski prekrivač. Poznat je termalni mineralni izvor u Jošaničkoj banji sa temperaturom vode od 48° do 80 °C. Sama planina je relativno pristupačna i može se osvojiti iz dosta različitih pravaca. Najčešći pravci su iz Mitrovog Polja preko Vranje stene, sa prevoja Karaula u mestu Ploča (na regionalnom putu 119 Aleksandrovac-Jošanička Banja), kao i iz mesta Rokci i Jelakci (takođe se nalaze na putu Aleksandrovac-Jošanička Banja). Još jedan pogodnost za kretanje je ta što postoji dosta planinskih šumskih puteva (treba obratiti pažnju na orijentaciju). Postoje planinarske markacije iz više različitih mesta (koje nisu posebno sistematizovane) ali sve ...

 Ozren je planina u jugoistočnoj Srbiji, najviši vrh je Leskovik 1174 m. Prostire se između Niša i Aleksinca, a u blizini je Soko Banja i srednjevjekovni Soko Grad (banjski). Poznato klimatsko liječilište, bogato ozonom, jedna od najšumovitijih planina u Srbiji. Na ovoj planini se nalaze dvije bolnice, za liječenje plućnih i očnih bolesti, kao i vodopad Ripaljka, najviši u Srbiji (11m). Na Ozrenu se nalazi i manastir Jermenčić iz 14. vijeka. Zajedno sa planinom Devica, Ozren čini jedinstven kompleks koji sa južne strane uokviruje sokobanjsku kotlinu. Blago zatalasani reljef Ozrena sa brojnim vidikovcima čini ovu planinu interesantnom za organizovanje različitih turističkih sadržaja: izleta, šetnji u prirodi, branja ljekovitiog bilja. Ove planine, zajedno sa Bukovikom na zapadu kotline, poseduje bogatu floru i faunu. U ozrenskim livadama sakriven je izvor "Đerđelez", poznat još u tursko doba.

 Belava je planina u jugoistočnoj Srbiji i pripada Nišavskoj oblasti. Pruža se pravcem severozapad—jugoistok, u dužini oko 15 km, od Bele Palanke do Pirota. Na severu je ograničena Nišavom, na jugozapadu dolinom Sedlara odvojena je od grebena Crnog vrha (889 m), a prema jugu i jugoistoku doseže do druma Niš — Pirot. Kao i Suva planina, na koju se nadovezuje, i Belava se, zbog odsečenosti prema dolini Nišave i pretežno krečnjačkog sastava, odlikuje specifičnim geografskim osobinama. Belava je niska planina i pripada Karpatsko-Balkanskoj orogenoj zoni. Na grebenu, paralelnom toku Nišave, uzdižu se nekoliko vrhova: Debeli del (916 m), Kardašica (946 m), Vodni vrtop (871 m) i drugi. Oni su više primaknuti jugozapadnoj strani i čine odseke prema dolini Sedlara. Osnovnu geološku građu Belave čine paleozojske i mezozojske tvorevine. Od paleozojskih uglavnom učestvuju škriljci silursko-devonske i karbonske starosti, kao i permski crveni peščari. Oni sačinjavaju jezgro antiklinale ove plani...

 Vlaška planina se nalazi u jugoistočnoj Srbiji, nedaleko od Pirota i pruža se pravcem severozapad-jugoistok u dužini od 6km. Pripada Balkanskim planinama, po strukturi je krečnjačka, a njen najviši vrh Panica (1443 m nadmorska visina) je smešten u njenom severozapadnom delu. Sam vrh formiraju dva zaravnjena vrha spojena blagim prevojem, približno istih visina. Na njenim jugoistočnim obroncima, smeštena je Zvonačka Banja, a nedaleko je i atraktivni kanjon reke Jerme koji formiraju oštri stenjaci Vlaške i Greben planine. Od vegetacije na njoj preovlađuju livade sa retkim šumama (mahom niskog i zakržljalog graba i hrasta), osim u severozapadnom delu u kome se javlja jaka bukova šuma. Planina je naziv dobila po selu Vlasi, koje je naziv dobilo po množini reči vlah koja može označavati stočara, ali i etničku zajednicu romanskih starosedelaca na Balkanskom poluostrvu. Nedaleko od sela se nalazi pećina Vetrena dupka, dugačka oko 4km, od čega je oko 2km dostupno posetiocima. Najzanimljivi...

  Zaštićeni nacionalni park, poznat i kao “Sunčana planina”, Kopaonik je najpoznatije skijalište u regionu i stanište brojnih retkih vrsta. Kopaonik, udaljen 230 kilometara od Beograda, najveći je planinski masiv u Srbiji koji se pruža od severozapada ka jugoistoku dužinom od oko 75 kilometara, a u srednjem delu dostiže širinu i do 40 kilometara. Jedan njegov deo je zaštićena zona “Nacionalni park Kopaonik”, koji po broju endemičnih vrsta predstavlja jedan od najznačajnijih centara biodiverziteta endemične flore Srbije, a poseduje i najveći ski centar u zemlji. Ceo masiv je dobio naziv po velikom rudnom bogatstvu koje je na ovoj planini kopano još pre dolaska Rimljana. Naročito su bili poznati rudnici u kojima je kopana ruda iz koje se dobijalo srebro, a u srednjevekovnoj Srbiji taj plemeniti metal je smatran najdragocenijim. U pisanim dokumentima Kopaonik se pominje kao: Caponi, Coponich, Coparenich, Copono… Zahvaljujući razvijenom turističkom centru sa savremenim hotelima i prate...

 Gučevo je planina koja se nalazi severno od Boranje i u prostoru koji Drina polulučno zatvara sa zapada i severozapada. Najviša tačka se nalazi na 779m nadmorske visine i zove se Crni vrh i spada u red nižih Valjevsko-podrinjskih planina. Pruža se pravcem severozapad-jugoistok u dužini od oko 10 kilometara. Jugoistočni deo se zove Kulište i sastavljen je od paleozojskih škriljaca, preko kojih su nataloženi trijasni krečnjaci sa naslagama antimona. Severozapadni deo se sastoji od peščara i konglomerata preko kojih leže kretacejski krečnjaci sve do temena. To teme je valovito i zbog krečnjačke podloge skrašćeno. Brojni potoci otiču sa Gučeva prema reci Jadar i Drini raščlanjujući njegove strane, posebno drinske, koje su strme i razrivene dubokim jamama. Sa severne i severozapadne strane strane ono je takođe zasečeno uzdužnim rasedom zbog čega su i one strme. Na njemu izbijaju termo- mineralni izvori banje Koviljače. Crni vrh kao najviša tačka planine, nalazi se na njenom severozapad...

 Slemen je planina u Istočnoj Srbiji koja pripada karpatskim planinama. Predstavlja razvođe između Sokobanjske Moravice i Timočkog sliva, a sa njega se dobro vide Sokobanjska kotlina, Tupižnica i profil Rtnja. Uredškim potokom odvojen je od planine Krstatac, a Mađarskom rekom od planine Tumbe (Rtanj). Spada u srednje visoke planine sa najvišom tačkom od 1 099 m (Partizanski spomenik). Slemen ima pravac pružanja od severozapada ka jugoistoku u dužini od 9 km i veoma blage strane. Geološka građa Slemena je raznovrsna, na južnoj strani zastupljeni su krečnjaci, dok su na severnoj strani zastupljeni vulkanski tufovi. Ova planina je uglavnom šumovita a u njenim šumama dominiraju drveća iz roda Bukve i veštački zasađeni četinari (borovi).  Na Slemenu se nalaze sela Vlaško Polje i Milušinac iz kojih je njegova najviša tačka najpristupačnija.

 Planina Kablar se nalazi na 13 km u vazdušnoj liniji (23 km putem) od Čačka, i 155 km od Beograda putem a tačno 100 km u vazdušnoj liniji. Kablar je visok 889 metara. Sa planinom Ovčar (985 m) gradi Ovčarsko-kablarsku klisuru, kroz koju protiče reka Zapadna Morava. Nedaleko od Kablara nalazi se poznato turističko mesto Ovčar Banja. Ovčar i Kablar vidljivi su po vedrom vremenu sa viših krajeva Beograda, recimo sa Ripanjske barijere ili sa Avale. Na vrhu planine postoji vidikovac. Položaj ove planine veoma je specifičan. Ona se nalazi na samom jugozapadnom obodu Šumadije, dok se njoj susedna, veoma bliska planina Ovčar (985 m) nalazi već u Dinarskom predelu. Deli ih Zapadna Morava. Dva vrha udaljena su jedan od drugog samo dva i po kilometra u vazdušnoj liniji. Kablar ima pogled na grad Čačak, Ovčarsko-kablarsku klisuru, na meandre reke Zapadne Morave, kao i na brdo Brdo Ljubić. Klima je planinska i umerenokontinentalna. U Ovčarsko-kablarskoj klisuri i na kablarskoj strani, levoj (s...

 Kalafat je planina u jugoistočnoj Srbiji, severno od Niša. Prostorno se nalazi na teritoriji niške gradske opštine Pantelej i opštine Svrljig. Pripada Balkanskim planinama koje su deo Karpatsko-balkanskog planinskog sistema. Poznata je i pod nazivom Kurilovo. Pruža se od prevoja Gramade na istoku, do prevoja Torine na zapadu, odakle počinje Popova glava. Na jugu je ograničena Niškom kotlinom, a na severu Toponičkom i Kopajkošarskom ili Popšičkom rekom. Po uporedničkoj osi prostire se 15 km, a po meridijanskoj 11 km, između sela Gornjeg Matejevca i Popšice.Kalafat sa juga okružuju grad Niš i sela Kamenica, Matejevac i Knez Selo, a sa severa sela Grbavče, Kopajkošara i Cerje. Najviši vrh je Kalafat na 837 m. Na planini postoje još dva vrha koja prelaze 800 m i desetak između 700 i 800 m. Ostali vrhovi su ispod ovih visina. Na južnom delu Kalafata nalazi se Kamenički vis, spomenik na Čegru, Latinska crkva i manastir Sveti Jovan. Najpoznatije pećine su Cerjanska pećina, Popšička pećin...

 Oštrik je planina u jugozapadnoj Srbiji, sa zapada, najbliže mesto je Priboj, sa istoka Nova Varoš, a sa juga Prijepolje. Oštrik je greben, nadmorske visine 1283m, koliko iznosi njegov najviši vrh Veliki Oštrik. Ispod južnih padina Oštrika, umireno je Potpećko jezero. Ispod planine, prolazi magistrala Priboj-Rutoši-Kokin brod. Na Oštriku se nalaze ostaci tvrđave za koju se smatra da je pripadala vlasteoskoj porodici Vojislavljević.

 Svrljiške planine predstavljaju planinski venac koji se pruža teritorijama opština Svrljig, Bela Palanka, Niška Banja, Pantelej (Grad Niš). Obuhvataju površinu od 430 km². Zajedno sa Kalafatom čine severni i severoistočni obod Niške kotline. Svrljiške planine ograničene su Svrljiškim Timokom na severu, Sićevačkom klisurom na jugu, Trgoviškim Timokom na istoku i Niškom kotlinom na zapadu. Tipično krečnjačko bilo izdiže se do visine od 1 334 m, što je visina Zelenog vrha, najvišeg vrha ovih planine, koji se izdiže nad selom Gulijanom. Na Zelenom vrhu nalaze se još dve visoke kote (1273 i 1271 m). Od ostalih vrhova valja navesti: Crni vrh (1270 metara), iznad sela Lozan; Pleš (1267 metara), iznad sela Beloinje; Ulanac (1191 metar), iznad sela Periš; Golemi kamen (1173 metra)... Karakteristične su po velikom broju vrela i izvora kao što su: Beloinjsko vrelo, Studenac, Prekonoško vrelo, Crnoljevačko, Okrugličko, Krupačko itd.

 Tresibaba je planina u Istočnoj Srbiji, južno od knjaževačke i severoistočno od svrljiške kotline. Nalazi se između tokova Trgoviškog i Svrljiškog Timoka. Izgrađena je od naslaga krečnjaka, pa se odlikuje brojnim površinskim i podzemnim oblicima kraškog reljefa. Ima oblik nagnute, gole i bezvodne površi. Male je visine i uglavnom je prohodna. Najviši vrh Tresibabe je Čukar, sa 826 metara, nedaleko od Kalne. U podnožju planine, prema nižim delovima Trgoviškog Timoka, Svrljiškog Timoka i njihovih pritoka, ređaju se manja seoska naselja. Na Tresibabi se nalazio rudnik kvalitetnog kamenog uglja, koji je šezdesetih godina prošlog veka zatvoren.