ГЛАС РАЗУМА

  Danas je utorak, 19. maj,  139. dan 2026.    1536 - Odrubljena je glava Ani Bolen, drugoj ženi engleskog kralja Henrija VIII, četiri dana pošto je sud "ustanovio" da je kriva za preljubu i incest.         1649 - Prvi put je upotrebljen naziv "Komonvelt" kojim  je Oliver Kromvel  označio englesku republiku. Na imperijalnoj konferenciji 1926. usvojen je naziv "Komonvelt nacija" koji se  od 1931. koristio umesto naziva Britanska imperija.          1762 - Rođen je nemački filozof Johan Gotlib Fihte, istaknuti predstavnik nemačke klasične idealističke filozofije, profesor univerziteta u Jeni i Erlangenu, rektor Berlinskog univerziteta. U "Govorima nemačkoj naciji" 1807. i 1808. doprineo je jačanju otpora Nemaca francuskom caru Napoleonu I, ali i buđenju nemačkog šovinizma. Dela: "Pokušaj kritike sveg otkrivenja", "Osnova celokupne teorije nauke", "Osnova prirodnog prava prema principima teorije nauke", "Sistem ...

  Danas je ponedeljak, 18. maj,  138. dan 2026.      1711 - Rođen je Ruđer Bošković, matematičar, fizičar,  astronom, pisac. Osnivač je Brerske astronomske opservatorije pored  Milana i čelnik Optičkog instituta francuske mornarice. U 15. godini  otišao je iz rodnog Dubrovnika u Rim, gde je završio isusovački  kolegijum. Postavio je dve metode za određivanje elemenata rotacije  Sunca, predložio geometrijsku metodu određivanja putanje kometa,  jedinstveni zakon sile, pretpostavio da se tela ne samo privlače nego  i odbijaju na malim rastojanjima, izračunao je dimenzije i  spljoštenost Zemlje na osnovu merenja meridijana. Nasuprot Isaku  Njutnu, vreme i prostor smatrao je relativnim, po čemu je prethodio  Albertu Ajnštajnu. Prema pojedinim navodima bio je srpskog porekla,  po očevim precima. Dela: "Theoria philosophiae naturalis redacta ad  unicam legem virium in natura existentium", "Opera partientia ad...

 Danas je nedelja, 17. maj,  137. dan 2026.     1395 - U Bici na Rovinama poginuo je Kraljević Marko, u sklopu turskih vazalnih jedinica u borbi protiv vlaškog vojvode Mirče. Kao najstariji sin i naslednik kralja Vukašina Mrnjavčevića, posle očeve pogibije 1371. u Maričkoj bici protiv Turaka, nastavio je da vlada srpskim oblastima oko Prizrena, Skoplja i Prilepa. Pouzdanih podataka o njegovom životu i vladavini gotovo da nema, ali ga je epska poezija idealizovala kao uzor junaštva, viteštva i čestitosti i kao zaštitnika nejakih.         1510 - Umro je Sandro Botičeli, italijanski slikar.  Uglavnom je za tematiku imao religiozne i alegorijske kompozicije  i posebno je poznat po likovima Bogorodice s malim Hristom. Stvarao  je dela elegantnih, idealizovanih likova, koja se uobičajeno tumače  kao odraz lirskih i melanholičnih raspoloženja. Dela: "Poklonjenje  kraljeva", "Proleće", "Rođenje Venere", ilustracije za "Božans...