ГЛАС РАЗУМА

 Danas je petak, 24. april,  2026.    1533 - Rođen je holandski državnik Vilhelm I "Ćutljivi" od Oranža (u srpskoj istoriografiji poznat kao Viljem Oranski), od 1579. prvi državni poglavar protestantske republike Ujedinjenih provincija Nizozemske. U borbi protiv Španije, koja je Holanđanima silom naturala rimokatolicizam, bio je zapovednik holandske revolucionarne vojske. Ubio ga je u julu 1584. Baltazar Žerar, prema nalogu španskog kralja Felipea II.         1731 - Umro je engleski pisac Daniel Defo. Objavio je niz literarnih dela, ali mu je svetsku slavu doneo roman "Robinzon Kruso". Ostala dela: "Mol Flanders", "Pukovnik Džek", "Kapetan Singlton", "Roksana", "Dnevnik iz godine kuge".         1792 - Francuski kapetan Klod Žozef Ruže de Lil napisao je reči i melodiju kasnije francuske himne. Pesmu komponovanu kao marš, prema narudžbini gradonačelnika Strazbura, oduševljeno su pevali vojnici francuske revolucionarne ...

 Danas je utorak, 21. april, 2026.  753 p. n. e. - Romul je - prema istoričaru Marku Terenciju Varonu (I vek pre.n.e.) - osnovao Rim.         1142 - Umro je francuski filozof i teolog Pjer Abelar, poznat po tragičnoj ljubavi prema Eloizi, njihova ljubavna pisma (epistolae) spadaju u bisere svetske literature. Zabranjena ljubav, pošto je ona bila njegova učenica, svirepo je okončana kastriranjem Abelara, koji se potom, kao i Eloiza, povukao u manastir. Poput većine filozofa tog vremena rešavao je tzv. problem univerzalija, a njegovi teološki pogledi osuđeni su na sinodima u Soasonu 1121. i Sansu 1141. Dela: "Dijalektika",  "Teologija, Etika ili Poznaj samog sebe", "O božanskom jedinstvu  i trojstvu", "Istorija nedaća".         1509 - Umro je engleski kralj Henri VII, osnivač dinastije Tjudor. Njegovim dolaskom na presto 1485. okončan je četrdesetogodišnji "Rat dveju ruža" nazvan tako jer je dinastija  Lankaster, s kojom je ...

  Danas je sreda, 14. januar,14. dan 2026.      1742 - Umro je engleski astronom i geofizičar Edmund Halej, direktor Griničke opservatorije i kraljevski astronom, koji je utvrdio da su komete uočene 1682, 1601. i 1551. zapravo isto nebesko telo koje se periodično pojavljuje. Predskazao je da će se ona pojaviti i 1758, 1835. i 1910. Njemu u čast dato joj je ime Halejeva kometa. Već u 19. godini objavio je raspravu o putanjama planeta. Izradio je prvi katalog sjajnih zvezda južnog neba i otkrio da se i zvezde kreću, shvatio ih kao sunca, a naše Sunce kao zvezdu. Izradio je prvu meteorološku kartu. Dela: "Katalog južnih zvezda", "Pregled astronomije kometa", "Teorija magnetskog kompasa".         1784 - SAD su ratifikovale mirovni ugovor s Velikom Britanijom, čime je formalno okončan Američki rat za nezavisnost.         1809 - Britanija i Španija sklopile su savez protiv francuskog cara Napoleona I.         1842...

  Danas je petak, 9. januar, deveti dan 2026.   1792 - Mirom u Jašiju okončan je Rusko-turski rat, koji je Osmansko carstvo započelo avgusta 1787. Reka Dnjestar postala je granica između dve zemlje, a Rusija je dobila crnomorsko primorje između reka Bug i Dnjestar s gradom Očakov. Potvrđen je i dokument iz 1783. o pripajanju Rusiji poluostrva Krim i oblasti Kuban.         1856 - Rođen je srpski kompozitor i muzički pedagog Stevan Stojanović Mokranjac. Bio je horovođa Beogradskog pevačkog društva i član Srpske kraljevske akademije. Muziku je studirao na Velikoj školi u Beogradu i na konzervatorijumima u Minhenu, Rimu i Lajpcigu, a po povratku u otadžbinu osnovao je Srpsku muzičku školu i Beogradski gudački kvartet. Njegove kompozicije odlikuje izvanredan, umnogome neprevaziđen, smisao za umetničku obradu narodnih pesama, pri čemu su rukoveti vrhunski domet srpske muzike, a crkvena pojanja nesumnjivo među najistaknutijim delima celokupnog pravoslavnog bo...