Dogodilo se na današnji dan

 Danas je petak, 27. februar, 2026. 

272 - Rođen je rimski car Konstantin I Veliki, prvi rimski

car koji je dozvolio slobodno ispovedanje hrišćanstva. Konstantin

je rođen na tlu sadašnje Srbije u Naisusu (Niš). Carem su

ga 306. proglasili rimski legioni u Britaniji, posle čega je u nizu

sukoba savladao suparnike i sam zavladao zapadnim delom Rimskog

carstva. Od 312. vladao je zajedno sa carem Istočnog Rimskog carstva

Valerijem Likinijem, a posle pobede nad njim 324. sam celim Carstvom

do smrti. S Likinijem je 313. izdao Milanski edikt o slobodi

veroispovesti hrišćana. Na Prvom vaseljenskom saboru u Nikeji 325.

pomogao je Crkvi da suzbije arijanizam. Osnivač je Konstantinopolja

(Carigrad), nove prestonice carstva.

        1807 - Rođen je američki pisac Henri Vodsvort Longfelou,

čija dela odlikuje veoma uglađen oblik, ali i konvencionalnost,

naglašena didaktičnost i sentimentalnost. Stvarao je pod jakim

uticajem nemačkih romantičara. Dela: indijanski ep "Hijavata",

poeme "Evangelina", "Poeme o ropstvu", soneti "Božanstvena komedija".

        1822 - U Beču su prestale da izlaze "Novine serbske". List

su 1. avgusta 1813. pokrenuli i uređivali Dimitrije Davidović i

Dimitrije Frušić, studenti medicine u Beču, obojica rodom iz

Srema. Davidoviću je novinarstvo i uopšte rad na polju nacionalne

kulture postalo trajno opredeljenje. On je tvorac prvih novina i u

obnovljenoj Kneževini Srbiji i autor je prvog srpskog ustava -

Sretenjskog 1835. godine. Frušić je postao lekar i nije se više

bavio novinarstvom. Njihove novine štampane su tadašnjim

građanskim pravopisom.

        1844 - Dominikanska Republika se odvojila od Haitija, i

postala nezavisna država. U periodu između 1822. i 1844. celo

ostrvo je bilo jedinstvena republika, da bi se tada izdvojio bivši

španski posed (Dominikanska republika) od negdašnjeg francuskog

Haitija. Pod španskom vlašću Dominikanska republika se ponovo

nalazila između 1861. i 1865.

        1846 - Rođen je nemački sociolog, istoričar i književni

istoričar Franc Mering, jedan od vođa i teoretičara levog krila

nemačke socijaldemokratije i "Saveza Spartaka" i Komunističke

partije Nemačke. Dela: "Biografija Karla Marksa", "Istorija

nemačke socijalne demokratije", studija "Legenda o Lesingu".

        1847 - Rođena je engleska pozorišna glumica Elen Ališa

Teri, najveći tumač ženskih likova u delima Vilijama Šekspira u

britanskom pozorištu u drugoj polovini 19. i početkom 20. veka.

Posebno su upamćene njene kreacije Ledi Makbet, Ofelije, Dezdemone,

Beatriče, Porcije, Viole. Vodila je 20 godina londonsko pozorište

"Liceum" s Henrijem Irvingom, takođe slavnim glumcem tog doba, koji

joj je najčešće bio partner. Napisala je autobiografiju "Istorija

mog života", delo znatne književne vrednosti.

        1881 - Rođen je islandski državnik Svejn Bjernson, prvi

predsednik Islanda posle proglašenja te ostrvske zemlje republikom

1944.

        1887 - Umro je ruski kompozitor Aleksandar Porfirijevič

Borodin, pripadnik neformalne muzičke grupe "Velika petorica" i

utemeljivač ruske simfonijske i kamerne muzike. Po obrazovanju bio

je lekar i hemičar i radio je kao univerzitetski profesor. Kao

dečak svirao je flautu i klavir, kasnije i violončelo. Inspirisao

se ruskom narodnom muzikom, narodnim pričama, legendama i

istočnjačkim folklorom. Dela: opera "Knez Igor", simfonija br. 2

("Bagatirska simfonija"), simfonijska slika "U srednjoj Aziji".

        1900 - Osnovana je britanska Laburistička partija, s

Remzijem Mekdonaldom kao sekretarom.

        1902 - Rođen je američki pisac Džon Stajnbek, dobitnik

Nobelove nagrade za književnost 1962. Preplićući naturalizam s

humorom, pisao je o životu eksploatisanih u vreme velike ekonomske

krize tridesetih godina 20. veka, tegobnom životu seljaka, skitnica

i probisveta, o animalnim porivima u čoveku i pobuni

nekonformističke mlade generacije. Dela: romani "Plodovi gneva",

"Zima našeg nezadovoljstva", "Istočno od raja", "Kvart Tortilja",

"O miševima i ljudima", "U neizvesnoj bici", drama "Mesec je

zašao", putopis "Putovanja s Čarlijem", eseji "Kratka vladavina

Pipina IV".

        1913 - Rođen je američki pisac Irvin Šo, čija se proza

odlikuje snažnom dramatičnošću, društvenom svešću i živim

dijalogom. Borio se u Drugom svetskom ratu kao vojnik u Evropi i

Africi. Dela: romani "Mladi lavovi", "Lusi Kraun", "Dve sedmice u

drugom gradu", "Glasovi letnjeg dana", "Prosjak i lopov", "Bogataš

i siromah", "Hleb na vodama", "Veče u Vizantiji", "Vrh brda",

zbirke pripovedaka "Mornar sa Bremena", "Dobrodošli u grad",

"Mešovito društvo", "Ljubav u mračnoj ulici", "Pet decenija",

"Bog je bio ovde, ali je otišao ranije", "Šaputanja u Bedlamu",

drame "Sahraniti mrtve", "Opsada", "Ljubazni ljudi", "Povlačenje

u zadovoljstvo", "Sinovi i vojnici", "Ubica", putopis "U društvu

delfina".

1928 - Rođen je Mladomir Todorović, rektor Karlovačke 

bogoslovije, profesor, prevodilac, protojerej. Bio je profesor Svetog 

pisma Starog zaveta u bogoslovijama u Prizrenu, Beogradu i Sremskim 

Karlovcima, gde je obavljao dužnost rektora 1977-1993. Jedna je od 

najistaknutijih i najzaslužnijih ličnosti srpske crkvene prosvete. 

Dela: "Rečnik manje poznatih reči i izraza u Svetom pismu", "Prevod 

Svetog pisma Platona Atanackovića". Za "Srbljak" (staro crkveno 

pesništvo, službe i žitija kanonizovanih Srba), SKZ 1970, napisao 

je Rečnik pojmova, ličnosti i navoda iz Svetoga pisma, kao i za 

izdanje dela Teodosija Hilandarca. Priredio je Sveto Pismo za decu, 

kao i "Božićnu čitanku" u izdanju biblioteke Svečanik, Minhen. 

Prevod dela "Proroci" Alekseja Knjazeva.

        1932 - Rođena je Elizabet Tejlor, britansko američka glumica, 

holivudska legenda, jedna od najvećih filmskih zvezda uopšte. Posebno 

je upamćena po ulogama u klasicima kao što su "Kleopatra", "Mačka 

na usijanom limenom krovu" i "Ko se boji Virdžinije Vulf?". Na vrhuncu 

slave nalazila se tokom 50-ih i 60-ih, kada je četiri puta za redom, 

bila je nominovana za Oskara, koji je dobila 1961. a drugi put šest 

godina kasnije.

        1933 - Nacisti su zapalili zgradu Rajhstaga (skupština) u

Berlinu, optuživši za to komuniste, što je iskorišćeno kao

opravdanje za hapšenje oko 1.500 komunističkih prvaka. Na procesu

u Lajpcigu jedan od optuženih, Georgi Dimitrov, razobličio je

motivaciju nacista, pa se suđenje pretvorilo u njihov fijasko.

        1936 - Umro je ruski lekar Ivan Petrovič Pavlov,

osnivač Instituta za eksperimentalnu medicinu, dobitnik Nobelove

nagrade za medicinu 1907. Završio je bogosloviju, zatim medicinu.

Pavlovljevi veliki teorijski i praktični uspesi - teorija uslovnog

refleksa, proučavanje rada žlezda, proveravanje dejstva lekova na

rad srca, proučavanje funkcija kore velikog mozga - učinili su

njegove laboratorije svetskim centrom fiziologije. Njegova teorija o

uslovnim refleksima snažno je uticala na mnoge naučne discipline,

posebno na psihologiju, psihijatriju kao i medicinu uopšte. Bio je

otvoreni i uporni kritičar boljševika, ali ga je sovjetski režim

tolerisao i do smrti mu je pružao potrebne uslove za naučni rad.

        1939 - Ujedinjeno kraljevstvo i Francuska priznale su 

vladu generala (generalisimusa) Franka, nasuprot legalno izabrane

republikanske vlade koja je izgubila građanski rat. Francisko

Franko Bahamonde će uvesti diktaturu, praćenu belim terorom, a

docnije je obnovio monarhiju. Njegova vladavina bila je izrazito

reakcionarna i naglašeno klerikalna. Nakon Frankove smrti španski

kralj Huan Karlos Burbonski, kog je on pripremao za presto,

uspostavio je demokratski režim.

        1952 - Održana je prva sednica UN u novom stalnom središtu

svetske organizacije u Njujorku.

        1963 - U Dominikanskoj Republici je posle 33 godine

okončan period diktature dolaskom na vlast izabranog predsednika

Huana Boša, osnivača i vođe Revolucionarne Dominikanske Partije,

koji je od 1930. živeo u izbeglištvu.

        1968 - Donji dom parlamenta je ograničio useljavanje

"obojenih" u Veliku Britaniju.

        1976 - Eskimski lideri predočili su kanadskoj vladi da

njihovom narodu pripada pola miliona kvadratnih kilometara Kanade.

        1976 - U negdašnjoj koloniji "Španska Sahara" koju je

vlada u Madridu predala na upravljanje Maroku i Mauritaniji, 

oslobodilački pokret "Polisario" je objavio osnivanje Saharske

Arapske Demokratske Republike, poznatije kao Zapadna Sahara.

        1978 - Egipat je ukinuo povlastice za Palestince u toj

zemlji, izjednačivši ih sa drugim građanima.

        1986 - Posle obaranja sa vlasti, filipinski diktator

Ferdinand Markos, dugogodišnji štićenik SAD, doputovao je na

Havaje.

        1990 - Nelson Mandela je doputovao u Zambiju, otpočevši

tako prvo putovanje u inostranstvo posle 27 godina provedenih u

južnoafričkim zatvorima.

        1991 - Porazom Iraka završen je Zalivski rat SAD i

savezničkih zemalja protiv te arapske zemlje. Iračani su morali

da se povuku iz Kuvajta, koji su okupirali 1. avgusta 1990.

        1993 - U stanici Štrpci, iz voza koji je saobraćao na

relaciji Beograd-Bar, grupa pripadnika paravojne formacije, otela je

više putnika, većinom muslimana, po novoj terminologiji Bošnjaka, 

kojima se izgubio trag. Oteti putnici uglavnom su bili državljani 

Srbije i Crne Gore. 

        1994 - U eksploziji bombe koju su islamski teroristi

podmetnuli u jednu maronitsku crkvu u Libanu poginulo je 10 vernika

koji su pred oltarom čekali da budu pričešćeni.

        1996 - Suspendovane su sankcije UN protiv Republike Srpske.

        2002 - Muslimanski ekstremisti su u državi Gudžarat na zapadu 

Indije zapalili voz pun hinduističkih vernika i usmrtili 58 ljudi, što 

je izazvalo talase nasilja u toj državi u kojima je stradao oko 1.000

osoba.

        2003 - Haški tribunal osudio je bivšu predsednicu Republike

srpske Biljanu Plavšić na 11 godina zatvora.

        2004 - Vođa japanske sekte Aum šinrikjo (Sekta vrhovne

istine) Šoko Asahara osuđen je na smrtnu kaznu vešanjem zbog

organizovanja napada nervnim gasom sarin u tokijskom metrou devet

godina ranije, kada je usmrćeno 12 ljudi.

        2007 - Glavni tužilac stalnog Međunarodnog krivičnog

suda u Hagu Luis Moreno-Okampo imenovao je prvu dvojicu optuženih

za zločine u regiji Darfur, na zapadu Sudana, bivšeg sudanskog

ministra unutrašnjih poslova i bivšeg zapovednika lokalnih oružanih

jedinica.

2019 - Na Ramzes železničkoj stanici u Kairu, Egipat, 

25 osoba je poginulo a 50 je povređeno, pošto je lokomotiva 

probila rampu na stanici izazvavši eksploziju i požar.

2024 - Jemenski Huti oštetili su četiri podmorska 

komunikaciona kabla u Crvenom moru između Džede u Saudi Arabiji 

i Džibutija, čime je ugrožena komunikacija prema Aziji. Reč 

je o komunikacionim sistemima kompanija AAE-1, Seacom, EIG i 

TGN. Napad je izazivao poremećaj internet komunikacije, sa 

težim posledicama u zemljama Zaliva i u Indiji.

2025 - Umro je Boris Spaski, ruski šahovski velemajstor, 

svetski šampion od 1969. do 1972. godine. Za titulu svetskog prvaka 

borio se 1966, 1969. i 1972. Upamćen je njegov meč sa Robertom 

Fišerom 1972. u Rejkjaviku proglašen za "partiju veka". Rođen 

u Lenjingradu 1937. emigrirao je u Francusku 1976. da bi se 2012. 

vratio u rodnu Rusiju. Šah kakav je Spaski igrao tumačen 

je kao svojevrsna lekcija strpljivosti i kreativnosti.